Onchocerciasis

Naar schatting worden 85 miljoen mensen in Afrika, Saoedi-Arabië en Noord- en Zuid Amerika bedreigd door Onchocerciasis (Rivierblindheid). Van de 36 landen waar de ziekte plaatsgebonden voorkomt, bevinden 30 zich in Afrika ten zuiden van de Sahara. De ziekte brengt hier de volksgezondheid en daarmee de sociaal-economische ontwikkeling in gevaar.

Zoals de naam al suggereert, veroorzaakt de ziekte blindheid (het is de belangrijkste oorzaak van blindheid ter wereld), hevige jeuk en littekens. De jeuk is soms zo onverdraaglijk dat mensen zichzelf krabben met messen en stenen en zelfs tot zelfmoord kunnen overgaan.

Onchocerciasis wordt veroorzaakt door een parasitaire worm die tot 14 jaar in het menselijke lichaam kan blijven voortbestaan. Infectie begint na de beet van de zwarte vlieg die vooral rond rivieren leeft en larfjes achterlaat. Na 7 maanden tot drie jaar zijn ze uitgegroeid tot een volwassen worm en leven ze in onderhuidse knobbels. Het volwassen vrouwtje produceert miljoenen microscopische larven die zich door het lichaam voortbewegen en ontstekingsreacties, bij voorkeur in de huid, ogen en lymfklieren veroorzaken. In de huid ontstaan jeuk en uitslag. Als men uitgebreid geïnfecteerd is, bestaat de kans op oogproblemen.

Bestrijding en behandeling

De belangrijkste strategie om deze ziekte te bestrijden bestond uit het elimineren van de zwarte vlieg door het bespuiten van broedplaatsen rond rivieren met insecticide. Deze strategie is uitgevoerd door het ´Onchocerciasis Control Programme´(OCP), een programma dat door meer dan 20 donorlanden, inclusief de WHO, de Wereldbank en UNDP werd gesteund. In 1980 werd een medicijn Ivermectin ontwikkeld dat het aantal larven reduceert maar geen complete genezing geeft. Jaarlijks krijgen bedreigde bevolkingsgroepen nu een eenmalige dosis. Sinds 1987 levert Merck & Co Inc. dit medicijn gratis. Verder bestaat er nu het medicijn Suramine dat wel geneest maar meer bijwerkingen heeft.

Hoewel er nog steeds pogingen gedaan worden om de zwarte vlieg te elimineren, is de behandeling met medicijnen effectiever. Samenwerking tussen bedreigde gemeenschappen, overheden, nationale en internationale NGO´s en bilaterale organisaties is uiterst belangrijk. Het doel is het opzetten van een distributie en controlesysteem binnen de bestaande gezondheidsvoorzieningen.